India
| Republika iti India
Bhārat Gaṇarājya
|
||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
||||||
| Pasasao: "Satyameva Jayate" (Sanskrito) "Ti Agmaymaysa a Kinapudno ket Panagbalballigi"[1] |
||||||
|
Jana Gana Mana "Sika Apo ti Mangituray kadagiti Pakinakem ken Amin a Tattao"[2] |
||||||
| Nailian a kanta: Vande Mataram "Agruknoyak Kenka, Ina"[a][1] |
||||||
|
Ti lugar a tinengngel ti India ket adda iti nagisit a berde.
Naitunton ngem saan a tinengngel ket adda iti nakusnaw a berde. |
||||||
| Kapitolio | New Delhi 28°36.8′N 77°12.5′E / 28.6133°N 77.2083°ENagsasabtan: 28°36.8′N 77°12.5′E / 28.6133°N 77.2083°E |
|||||
| Kadakkelan a siudad | Mumbai | |||||
| Opisial a pagsasao |
|
|||||
| Mabigbig a rehional a pagsasao |
||||||
| Nailian a pagsasao | none[3] | |||||
| Nagan dagiti umili | Indiano | |||||
| Gobierno | Pederal a parlamentario batay-linteg a republika[1] |
|||||
| - | Presidente | Pratibha Patil | ||||
| - | Bise Presidente | Mohammad Hamid Ansari | ||||
| - | Kangrunaan a Ministro | Manmohan Singh (INC) | ||||
| - | Tagabitl aiti Kamara | Meira Kumar (INC) | ||||
| - | Pangulo a Hustisia | S. H. Kapadia | ||||
| Lehislatura | Parlamento iti India | |||||
| - | Ngato a Kamara | Rajya Sabha | ||||
| - | Baba a Kamara | Lok Sabha | ||||
| Panagwaywaya | manipud ti Nagkaykaysa a Pagarian | |||||
| - | Nairangarang | 15 Agosto 1947 | ||||
| - | Republika | 26 Enero 1950 | ||||
| Kalawa | ||||||
| - | Dagup | 3,287,263 km2 [b](Maika-7) 1,269,219 kd milia |
||||
| - | Danum (%) | 9.56 | ||||
| Bilang dagiti umili | ||||||
| - | 2011 senso | 1,210,193,422[4] (Maika-2) | ||||
| - | Densidad | 381.5/km2 (Maika-31) 988.2/kd mi |
||||
| GDP (PPP) | 2011 karkulo | |||||
| - | Dagup | $4.457 trilion[5] | ||||
| - | Tunggal maysa a tao | $3,693[5] | ||||
| GDP (nominal) | 2011 karkulo | |||||
| - | Dagup | $1.676 trilion[5] | ||||
| - | Tunggal maysa a tao | $1,388[5] | ||||
| Gini (2004) | 36.8[6] (Maika-79) | |||||
| HDI (2011) | (kalalainganna) (Maika-134) |
|||||
| Kuarta | Rupia ti India (INR) |
|||||
| Sona ti oras | IST (UTC+05:30) | |||||
| - | Kalgaw (DST) | saan a mapalpaliiw (UTC+05:30) | ||||
| Porma ti petsa | aa-bb-tttt (AD) | |||||
| Agmaneho iti | left | |||||
| Internet TLD | .in | |||||
| Kodigo ti panagtelepono | 91 | |||||
Ti India (
i/ˈɪndiə/), opisial a ti Republika iti India (Bhārat Gaṇarājya),[c] ket maysa a pagilian idiay Abagatan nga Asia. Isu daytoy ti maikapito a kadakkelan a pagilian babaen ti heograpiko a kalawa, ti maikadua a kaaduan ti populasion a pagilian nga adda ti sumurok a 1.2 a bilion a tattao, ken ti kaaduan ti populasion a demokrasia iti lubong. Nabeddengan daytoy babaen ti Taaw Indiano iti abagatan, ti Baybay Arabiano iti abagatan a laud, ken ti Luek iti Bengal iti abagatan a daya, makibingbingay kadagiti daga a nagbeddengan iti Pakistan iti laud;[d] Tsína, Nepal, ken Bhutan iti amianan a daya; ken Burma ken Bangladesh iti daya. Idiay Taaw Indiano, ti India ket asideg idiay Sri Lanka ken ti Maldives; iti maipatinayon daytoy, dagiti Is-isla ti Andaman ken Nicobar ti Indias ket makibingbingayda ti baybay a pagbeddengan iti Tailandia ken Indonesia.
Daytoy ket pagtaengan dagiti taga-ugma a Tanap ti Indo a Sibilisasion ken maysa a rehion ti naipakasaritaan a dalan dagiti komersio ken dagiti nawatiwat nga imperio, ti Indiano a subkontinente ket nainaganan idi para iti komersial ken kultural a kabaknang para iti atiddog a pakasaritaanna.[8] Uppat kadagiti kangrunaan a relihion ti lubong—Hinduismo, Budismo, Hainismo, kenSihismo—ket manipud ditoy, a dagiti Soroastrismo, Kristianidad, ken Islam ken dimteng idi umuna a milenioCE ken nakatulong daytoy ti panagsukog ti nadumaduma a kultura iti daytoy a rehion. Naininut nga inkapet babaen ken tinurayan ti administrasion iti Britaniko Daya nga India a Kompania manipud idi nasap a maika-18 a siglo ken dagus a nadmistratibo babaen tiu Nagkaykaysa a Pagarian manipud idi tengnga ti maika-19 a siglo, ti India nagbalin a maysa a nawaya apagilian idi 1947 kalpasan ti maysa a panagsagsagaba para iti panagwaya a namarkaan daytoy babaen ti nakappia a resistansia nga indauloan babaen ni Mahatma Gandhi.
Ti Indiano nga ekonomia ket isu ti maika-11 iti lubong babaen ti nominal GDP ken ti maika-3 a kadakkelan babaen ti agpadaan ti kapigsa ti panag-gatang (PPP). Sumakbay ti panagreporma ti naibatay ti paggatangan nga ekonomia idi 1991, ti India kety nagbalin a maysa kadagiti kapardasan nga agrangrang-ay a nagruna nga ekonomia; naipanunutan daytoy a maysa a baro nga industrialisado a pagilian. Nupay kasta, agtultuloy a mangsango kadagiti panagkarit iti kapanglaw, panakaammo ti panagbasa ken panagsurat, corruption, ken di-makaanay a publiko a pannaripato ti salun-at. Maysa naarmasan ti nuklear nga estado ken maysa a rehional a bileg, adda daytoy ti maikatlo a kadakkelan kadagiti buyot iti lubong ken mairanggo a maikasiam ti panaggasto ti milisia kadagiti amin a pagilian. Ti India ket maysa a pederal a batay-linteg a republika a tinurayan babaen ti parlamentario a sistema a binuklan dagiti 28 nga estado ken dagiti 7 a kappon ateritorio. Ti India ket maysa a pluralistiko, nadumadumaan tipagsasao, ken nadumadumaan ti etniko a kagimongan. Daytoy ket pagtaengan pay dagiti nadumaduma nga ayup kadagiti nadumaduma a nasalakniban apagtaengan.
Paammo[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ "[...] Ti Jana Gana Mana ket isu ti Nailian a Kanta iti India, a daytoy ket suheto ti panagbalbaliw kadagiti balikas a palubusan ti Gobierno no adda kadagiti rumsua nga okasion; ken tikanta a Vande Mataram, a daytoy ket adda ti papelna a paset ti pakasaritaan iti panagsagsagaba para iti Indiano a wayawaya, ket nasken kapadpada a mapammadayan iti Jana Gana Mana ken daytoy ket nasken a ti kasasaadna ket kapada." (Konstituente nga Asemblia iti India 1950).
- ^ "Ti kadakkel iti daytoy a pagilian ket suheto a pagsuppiatan gapu ta adda dagiti nagbeddengan a maisuppiatan. Ti gobierno ti India ket inlistana ti kalawa a kas 3,287,260 km2 (1,269,220 sq mi) ken ti dagup a kalawa a kas 3,060,500 km2 (1,181,700 sq mi); ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ket inlistana a kas 3,287,263 km2 (1,269,219 sq mi) ken ti dagup a kalawa a kas 2,973,190 km2 (1,147,960 sq mi)." (Bibliotek aiti Kongreso 2004).
- ^ Kitaen pay ti: Dagiti opisial a nagan iti India.
- ^ Ti Gobierno iti India ket ipammateganna a kabeddenganna a pagilian ti Apganistan, a maipanunutanna amin iti Kashmir a kas paset iti India. Nupay kasta, daytoy ket naisuppiatan, ken ti rehion a nagbeddengan ti Apganistan ket tinurturayan babaen ti Pakistan. Taudan: "Ministro iti Panakibiang ti Balay (Departamento iti Panagtaripatu ti Pagbeddengan)" (DOC). Naala idi 1 Septiembre 2008..
Dagiti nagibasaran[urnosen | urnosen ti taudan]
- ^ a b c d Sentro ti Nailian a Panakaammo 2005.
- ^ Wolpert 2003, p. 1.
- ^ Ti Warnakan iti India 2007.
- ^ Ministro ti Pannakibiang iti Balay 2011.
- ^ a b c d "India". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2012-04-18.
- ^ Ahensia ti Sentro nga Intelihensia.
- ^ Nagkaykaysa a Pagpagilian 2011.
- ^ Stein 1998, pp. 16–17.
- India
- Dagiti pagilian ti Taaw Indiano
- Dagiti pederal a pagilian
- Dagiti dati a kolonia ti Britaniko
- G15 a pagpagilian
- G20 a pagpagilian
- Dagiti liberal a demokrasia
- Dagiti estado a kameng ti Mankomunidad ti Pagpagilian
- Dagiti estado a kameng ti Gunglo ti Abagatan nga Asia para iti Rehional a Pagtitinnulongan
- Dagiti estado a kameng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian
- Dagiti pagilian ti Abagatan nga Asia
- Dagiti estado ken teritorio a nabangon idi 1947
- Dagiti mankomunidad a republika