Kanada

Kanada
	Pasasao: A Mari Usque Ad Mare (Latin); (Ilokano: Manipud baybay agingga't bangir nga baybay)
	Nailian a kanta: "O Canada" Kaarian a kanta: "God Save the Queen"; (Ilokano: Apo Salaknibam ti Reina)
Kapitolio	Ottawa; 45°24′N 75°40′W / 45.400°N 75.667°WNagsasabtan: 45°24′N 75°40′W / 45.400°N 75.667°W
Kadakkelan a siudad	Toronto
Opisial a pagsasao	Inggles ken Pranses
Mabigbig a rehional ; a pagsasao	Chipewyan, Cree, Gwich’in, Inuinnaqtun, Inuktitut, Inuvialuktun, Slavey (Amianan ken Abagatan) ken Tłįchǫ
Nagan dagiti umili	Kanadiano, Taga-Kanada
Gobierno	Pederal parlamentario a demokrasia ken batay-linteg a monarkia
Lehislatura	Parlamento
Pannakabangon
Kalawa
Bilang dagiti umili
GDP (PPP)	2011 karkulo
GDP (nominal)	2011 karkulo
Gini (2005)	32.1 (kalalainganna)
HDI (2011)	0.908 ; (nangato unay) (Maika-6)
Kuarta	Doliar ti Kanada ($) (CAD)
Sona ti oras	(UTC−3.5 aginggana ti −8)
Porma ti petsa	aa-bb-tttt, bb-aa-tttt, ken tttt-bb-aa (CE)
Agmaneho iti	Kanawan
Internet TLD	.ca
Kodigo ti panagtelepono	+1

Ti Kanada (ⁱ/ˈkænədə/) ket maysa a pagilian a mabirukan idiay Amianan nga Amerika a buklen dagiti sangapulo a probinsia ken dagiti tallo a teritorio. Daytoy ket mabirukan idiay akin-amianan a paset ti kontinente, daytoy ket maigay-at manipud idiy Atlantiko aginggana idiay Pasipiko ken agpa-amianan a mapan idiay Taaw Artiko. Ti Kanada ket maikadua a kadakkelan a pagilian babaen ti dagup a kalawa iti lubong, ken ti sapasap a pagbeddenganna iti Estados Unidos ket isu ti kaatiddogan a pagbeddengan a daga iti lubong.

Ti daga a tattan ket ti Kanada ket tinataengan idin kadagiti napalabas a milenio babaen dagiti nadumaduma nga Aborihen a tattao. Idi rugi ti naladaw a maika-15 a siglo, Dagidi Britaniko ken Pranses a kolonial a ekspedision ket nagsuksukimat, ken kalpasanna ket tinaengan, ti Atlantiko nga a pantar ti rehion. Ti Pransia ket ganganina amin nga insubli dagiti koloniana iti Amianan nga Amerika iti Nagkaykaysa a Pagarian idi 1763 kalpasan ti Pranses ken Indiano a Gubat, nga isu daytoy idi ti teatro ti Amianan nga Amerikano iti Gubat ti Pito a Tawtawen. Idi 1867, iti panagkappon dagiti tallo a kolonia ti Britaniko nga Amianan ngaAmerika babaen ti Konpederasion, ti Kanada ket naporma a kas maysa a pederal a dominio dagiti uppat a probinsia. Dayty ket nangrugian ti panagpadakkel kadagiti probinsia ken dagiti teritorio ken ti maysa a proseso iti panagpaadu ti autonomia, a dimtengan iti 1982 a Tignay ti Kanada.

Ti Kanada ket maysa a pederal nga estado a tinurturayan a kas maysa a parlamentario a demokrasia ken maysa a batay-linteg a monarkia, a ni Reina Isabel II a kas ti daulo ti estado. Ti pagilian ket opisial nga agsasao ti dua ken multikultural iti pederal nga agpang, nga addaan ti populasion iti agarup a 35 a riwriw manipud idi 2013. Ti narang-ay nga ekonomia ti Kanada ket maysa kadagiti kadakkelan iti lubong, a nangruna nga agkamkammatalek kadagiti adu a masna a rekurso ken ti nasayaat a naparang-ay a network dagiti pagtagilakuan, a naipangpangruna iti Estados Unidos, nga adda ti nabayagen nga atiddog ken narikut a relasion.

Ti Kanada ket maysa narang-ay a pagilian, nga adda iti maikasiam a kangatuan ti matgedan iti lubong iti tunggal maysa a tao, ken ti maika-11 a kangatuan a pannakairanggo iti panagrang-ay ti nagtagitaon. Ti Kanada ket mairanggo pay kadagiti kangatuan kadagiti sangalubongan a panagrukod iti edukasion, panagsarsarang ti gobierno, dagiti sibil a kawayaan, kasayaat ti biag, ken kinawaya ti ekonomia. Ti Kanada ket maysa a mabigbig a tengnga a bileg ken maysa a kameng kadagiti sangalubongan a patakder, a mairaman ti G7, G8, G20, NATO, NAFTA, OECD, WTO, Mankomunidad ti Pagpagilian, Francophonie, OAS, APEC, ken ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.^[10]

Dagiti linaon

Ti maitakla a mapa ti Kanada a mangipakita kadagiti sangapulo a probinsiana ken tallo a teritorio, ken dagiti kapitolioda.

^ Departmento iti Katawidan ti Kánada. "Naarian a kanta 'Apo Isalakanmo Ti Reina'". Queen's Printer. Naala idi 2011-05-23.
^ Kallmann, Helmut. "Dagiti nailian ken naarian a lanta". Iti Marsh, James Harley. Ensiklopedia dagiti Musika iti Kánada. Historica-Dominion. Naala idi 2011-05-23.
^ Tignay dagiti Opisial a Pagsasaot. Pagmalditan ti Teritorio. 2004. p. 4. Naidulin manipud ti kasisigud idi 2011-08-09.
^ Hail, M; Lange, S (Pebrero 25, 2010). "Pederalismo ken Representasion ti Teiria dagiti Nagipatakder nga Amama: Ti maysa a Panagadadal ti Pannakaipadpada iti Kapanunotan ti Batay-linteg iti Estados Unidos ken Kanada". Publius: ti Warnakan iit Pederalismo 40 (3): 366–388. doi:10.1093/publius/pjq001.
^ "Pagorasan ti populasion iti Kanada". Estadistika ti Kanada. Naala idi 2015–03-23.
^ "2011 Senso: Populsion ken bilang dagiti pagtaengan". Dagiti Estadistika ti Kanada. 2012-02-08. Naala idi 2012-02-08.
^ ^a ^b ^c ^d "Kanada". Internasional a Pundo ti Panguartaan. Naala idi 2011-11-05.
^ "Panakaiwarwaras ti matgedan ti pamilia – Gini a pagsurotan". World Factbook. CIA. Naala idi 2009-09-01.
^ "Human Development Report 2011". Nagkaykaysa a Pagpagilian. Naala idi 2011-11-02.
^ Petersen K (2003) Ti Panagsukisok tapno Maipapudno ti Kanada a kas maysa a Tengnga a Bileg, Disidente a Boses

Francis, RD; Jones, Richard; Smith, Donald B (2009). Banbaniaga: Ti Pakasaritaan ti Kanada. Nelson Education. ISBN 978-0-17-644244-6.
Taylor, Martin Brook; Owram, Doug (1994). Canadian History. 1 & 2. Pagmalditan ti Unibersidad ti Toronto. ISBN 978-0-8020-5016-8, ISBN 978-0-8020-2801-3

Stanford, Quentin H, ed. (2008). Canadian Oxford World Atlas (6th nga ed.). Unibersidad ti Oxford a Pagmalditan (Kanada). ISBN 978-0-19-542928-2.

Dagiti Estadistika ti Kanada (2008). Tawen a Libro ti Kanada (CYB) tinawen 1867–1967. Dagiti Pederal a Pablaak (Reina ti Kanada).
Dagiti Estadistika ti Kanada (Nobiembre 2011). Tawen a Libro ti Kanada. Dagiti Pederal a Pablaak (Reina ti Kanada). Katologo Blng. 11-402-XWE (ISSN 0068-8142).