Sudan

جمهورية السودان Republic of the Sudan Republika Sudanu
Flaga Sudanu Godło Sudanu
Hymn: Nahnu Djundulla Djundulwatan
Język urzędowy	arabski, angielski
Stolica	Chartum
Ustrój polityczny	republika autorytarna
Głowa państwa	prezydent Omar al-Baszir
Szef rządu	prezydent Omar al-Baszir
Powierzchnia  • całkowita	16. na świecie 1 886 068 km²
Liczba ludności (2008)  • całkowita   • gęstość zaludnienia	40. na świecie 30 890 000 16,4 osób/km²
PKB (2013)  • całkowite   • na osobę	70,13 mld USD 2040 USD
PKB (PPP) (2013)  • całkowite   • na osobę	90,46 mld USD 2631 USD
Jednostka monetarna	funt sudański (SDG)
Niepodległość	od Egiptu i Wielkiej Brytanii 1 stycznia 1956
Secesja (2011):	Sudan Południowy
Religia dominująca	islam
Strefa czasowa	UTC +3
Kod ISO 3166	SD
Domena internetowa	.sd
Kod samochodowy	SUD
Kod samolotowy	ST
Kod telefoniczny	+249

Sudan – państwo, położone w północno-wschodniej części Afryki nad Morzem Czerwonym. Do 9 lipca 2011 roku, był największym państwem w Afryce. Po secesji południowej części, spadł na trzecie miejsce ustępując miejsca Algierii i DRK.

§Informacje podstawowe

Sudan graniczy z siedmioma państwami

• Egiptem na północy (długość granicy – 1273 km)
• Erytreą na wschodzie (605 km)
• Etiopią na wschodzie (723 km)
• Sudanem Południowym na południu (1937 km)
• Republiką Środkowoafrykańską na południowym zachodzie (483 km)
• Czadem na zachodzie (1360 km)
• Libią na północnym zachodzie (383 km)

Długość wybrzeża: 853 km
Najniższy punkt: Morze Czerwone 0 m n.p.m.
Najwyższy punkt: Deriba Caldera 3042 m n.p.m.
Grupy etniczne: Murzyni, Arabowie, Bedża, inni.
Religie: sunnici, katolicy (głównie w Chartumie), animiści, protestanci, prawosławie rozproszone w całej Nubii nad Nilem
Języki: arabski (urzędowy), nubijski, Ta Bedawie, języki nilotyckie, języki nilo-hamityckie, języki sudańskie, angielski (urzędowy)
Podział administracyjny: 16 prowincji (wilajetów)
PKB: 2100 USD na mieszkańca (szacunek za 2005 rok)

§Historia

Na terytorium dzisiejszego Sudanu istniały jedne z najstarszych kultur w Afryce - państwo Kerma ( XXV wiek p.n.e. - 1500 p.n.e.), Napata (950 p.n.e. - 300 p.n.e.), Meroe (IV wiek p.n.e.- IV wiek n.e.). W V-VI wieku w Sudanie pojawiło się chrześcijaństwo. Zostało wyparte przez islam dopiero w XIV wieku. Arabowie utworzyli w Sudanie dwa sułtanaty: Fung na wschodzie i Darfur na zachodzie. W XVI wieku znalazły się one pod dominacją osmańską. W XIX wieku kontrolę nad Sudanem sprawowali Egipcjanie, którzy swoim wicekrólem w Sudanie wyznaczyli brytyjskiego generała Charles'a Gordona. Gdy w roku 1882 w Egipcie pojawili się Brytyjczycy bardzo szybko zainteresowali się też Sudanem. Ich postępy w tym kraju przyhamowało znacząco powstanie mahdystów (1881-1898). Po jego stłumieniu i politycznym konflikcie z Francją Sudan stał się kondominium brytyjsko-egipskim. W roku 1948 kraj uzyskał autonomię, a pierwszego dnia 1956 roku niepodległość. Błyskawicznie doszło do konfliktu między zamieszkującą północną część kraju ludnością arabską i żyjącymi na południu ludami murzyńskimi. Ostatecznie w 2011 roku doszło do podziału kraju na Sudan i Sudan Południowy.

§Gospodarka

Sudan jest krajem rolniczym. Od początku lat 20. XX w. najważniejszą rośliną eksportową była bawełna. W latach 70. zaczęto zwiększać areał upraw na obszarach nienawadnianych, głównie sorgo. Zmniejszono zaś produkcję bawełny. Susze, spadek cen produktów na rynku światowym i niestabilna sytuacja lat 80. spowodowały kryzys i wstrzymanie reform. Od 1997 roku reformy są wprowadzane pod ścisłym nadzorem MFW.

• Wskaźniki gospodarcze: (2009)

• • PKB: ok. 92, 52 mld $
  • PKB na 1 mieszkańca: 2,2 tys. $
  • Tempo wzrostu gospodarczego: 4,2%
  • Inflacja: 11,2%
  • Stopa bezrobocia: 18.7%

§Przemysł i górnictwo

Bogactwa naturalne
Uważa się, że Sudan ma duże zasoby naturalne, ale nigdy nie zostały one zbadane, więc potencjał kraju w tej dziedzinie jest nieznany. Niewielkie ilości azbestu, chromitu, miki, marmuru, gipsu, gazu ziemnego, złota i manganu są eksploatowane komercyjnie.

W latach siedemdziesiątych odkryto złoża ropy naftowej. W 1999 rozpoczął się eksport tego surowca, co sprawiło, że w kraju po raz pierwszy od uzyskania niepodległości miał miejsce dodatni bilans handlowy.

Główne ośrodki przemysłowe: Chartum, kompleks Kinan, kompleks Giad

§Rolnictwo

Podstawą gospodarki jest rolnictwo, które zatrudnia 80% siły roboczej i wytwarza 39% PKB.

Uprawy
Sorgo, pszenica, bawełna, len, sezam, orzeszki ziemne, trzcina cukrowa, guma arabska, tapioka, mango, banany, pataty.

Hodowla
Wielbłądy, owce, kozy, bydło

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

§Religia

Religie Sudanu w 2005 r.
Religia				procent
islam sunnicki			65,0
katolicyzm			11,9
animizm			10,6
protestantyzm			10,4
prawosławie			1,0

Religie Sudanu w 2011 r.
Religia				procent
islam sunnicki			95,5
chrześcijaństwo			3,5
animizm			1,0

Różnice w składzie procentowym wynikają z faktu, że w 2011 r. nastąpiła secesja Sudanu Południowego.

§Handel

Handel zagraniczny
Sudan jest głównie importerem artykułów przemysłowych, maszyn, produktów chemicznych i lekarstw. Eksportuje głównie ropę naftową (80%), sezam (6%), bawełnę (3%), orzeszki ziemne, gumę arabską, żywy inwentarz, według danych z 2008, do Chińskiej Republiki Ludowej (48%), Japonii (32.2%) i Indonezji (5.3%). Importuje przede wszystkim żywność (zwłaszcza pszenicę), sprzęt używany do transportu i rafinerii, artykuły chemiczne, lekarstwa, odzież, według danych z 2008, głównie z Chińskiej Republiki Ludowej (20.3%), Arabii Saudyjskiej (8.5%), Zjednoczonych Emiratów Arabskich (6.3%), Egiptu (5.6%), Indii (5.1%), Włoch (4.1%).

Obroty handlu:

• Eksport: 3,4 mld (2005)
• Import: 3,3 mld (2005)

§Transport

Linie kolejowe w Sudanie i Sudanie Południowym

§Kolej

Długość wszystkich linii: 5063 km
Linie główne o rozstawie szyn 1067 mm: 4347 km
Linie rolnicze o rozstawie szyn 610 mm: 716 km

§Inne

• długość dróg utwardzonych: 4320 km (2005)
• ropociągi: 2365 km (2005)
• gazociągi: 156 km (2005)
• główne porty lotnicze: Chartum, Port Sudan
• główne porty morskie: Port Sudan

§Podział administracyjny

Sudan jest podzielony na 18 prowincji (zwanych także wilajetami lub stanami) i 86 dystryktów. Stany to:

• Al-Dżazira
• Al-Kadarif
• Chartum
• Darfur Południowy
• Darfur Północny
• Darfur Środkowy
• Darfur Wschodni
• Darfur Zachodni
• Kassala
• Kordofan Południowy
• Kordofan Północny
• Kordofan Zachodni
• Nil
• Nil Biały
• Nil Błękitny
• Prowincja Morza Czerwonego
• Prowincja Północna
• Sannar

§Siły zbrojne

Sudan dysponuje trzema rodzajami sił zbrojnych: wojskami lądowymi, marynarką wojenną oraz siłami powietrznymi. Uzbrojenie sił lądowych Sudanu składało się w 2014 roku z: 360 czołgów, 400 opancerzonych pojazdów bojowych, 20 dział samobieżnych, 780 zestawów artylerii holowanej oraz 20 wieloprowadnicowych wyrzutni rakietowych. Marynarka wojenna Sudanu dysponowała w 2014 roku 18 okrętami obrony przybrzeża. Sudańskie siły powietrzne z kolei posiadały w 2014 roku uzbrojenie w postaci m.in. 38 myśliwców, 48 samolotów transportowych, 6 samolotów szkolno-bojowych, 68 śmigłowców oraz 36 śmigłowców szturmowych.

Wojska sudańskie w 2014 roku liczyły 109,5 tys. żołnierzy zawodowych oraz 102,5 tys. rezerwistów. Według rankingu Global Firepower (2014) sudańskie siły zbrojne stanowią 79. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 2,5 mld dolarów (USD).

§Zobacz też

• Sudan Południowy
• Sudańskie Siły Powietrzne

§Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona rządu Sudanu (ang.)