Галоўная старонка

Вітаем у Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі, якую можа правіць кожны. праект у альтэрнатыўнай літаратурнай норме беларускай мовы («тарашкевіца») знаходзіцца тут

11:31 UTC — аўторак, 4 жніўня 2015 У беларускім раздзеле — 99 336 артыкулаў

Зборы асноўных правіл Вікіпедыі • Як пісаць артыкулы • Першыя крокі • Як шукаць інфармацыю • Пачаць новы артыкул

Выдатны артыкул Хваро́ба Альцге́ймера, або Сені́льная дэме́нцыя альцге́ймераўскага ты́пу — найбольш распаўсюджаная форма дэменцыі, нейрадэгенератыўнае захворванне, упершыню было апісана ў 1906 годзе нямецкім псіхіятрам Алоісам Альцгеймерам. Як правіла, выяўляецца ў людзей старэйшых за 65 гадоў, але існуе і ранняя хвароба Альцгеймера — рэдкая форма захворвання. Агульнасусветная захворваемасць на 2006 год ацэньвалася ў 26,6 млн чалавек, да 2050 года колькасць хворых можа вырасці ў чатыры разы. У кожнага чалавека хвароба працякае па-свойму, але назіраецца шэраг агульных сімптомаў. Першыя заўважныя праявы звычайна памылкова звязваюць з састарэлым узростам або тлумачаць уплывам стрэсу. Найчасцей на ранніх стадыях назіраецца разлад кароткачасовай памяці. Пры падазрэнні на хваробу Альцгеймера для ўдакладнення дыягназу аналізуюць паводзіны, праводзяць серыю кагнітыўных тэстаў, калі магчыма, праводзіцца магнітна-рэзанансная тамаграфія. З развіццём хваробы адбываецца страта доўгачасовай памяці. Паступовая страта функцый арганізма вядзе да смерці. Індывідуальны прагноз ускладнены праз варыяцыі ў тэрміне цячэння хваробы. (далей…) Іншыя выдатныя артыкулы · Кандыдаты Добры артыкул Ка́рстэн Эгебе́рг Борхгрэвінк (нарв.: Carsten Egeberg Borchgrevink; 1 снежня 1864 — 23 красавіка 1934) — нарвежскі палярны даследчык. Першы чалавек, які ступіў на Антарктычны мацярык (24 студзеня 1895 года) і правёў першую паспяховую зімоўку (1899—1900 гады). Піянер выкарыстання сабачых запрэжак для перамяшчэння па антарктычных ледавіках, 16 лютага 1900 года дасягнуў 78° 50' пд. ш. Аднак для шырокай публікі дасягненні Борхгрэвінка апынуліся перакрэсленыя экспедыцыямі Роберта Скота, Эрнэста Шэклтана і Руаля Амундсена. Толькі ў 1930 годзе Каралеўскае геаграфічнае таварыства прызнала яго ўклад у гісторыю антарктычных даследаванняў. Некалькі геаграфічных аб'ектаў у Антарктыцы названы імем Борхгрэвінка: Бераг Борхгрэвінка на Зямлі Вікторыі, паміж мысамі Адэр і Вашынгтон. На Зямлі Вікторыі знаходзяцца ледавік Бохгрэвінка і ледавіковы язык Борхгрэвінка. На Зямлі Каралевы Мод размяшчаецца ледавік Borchgrevinkisen. (далей…) Іншыя добрыя артыкулы · Кандыдаты Выдатныя спісы Раёны Украіны Іншыя выдатныя спісы · Кандыдаты Вікітыдзень Запрашаем паўдзельнічаць у месячніку па дапрацоўцы Істотных артыкулаў. праект • кандыдаты • архіў • абнавіць • правіць Вікістужка 28 чэрвеня 2015 — Падведзены вынікі конкурсу артыкулаў на тэму «Гуманітарныя навукі. Персаналіі» 24 чэрвеня 2015 — Створаны 90-тысячны артыкул. 24 чэрвеня 2015 — Цярэшчанка: У Беларусі расейскую Вікіпэдыю чытаюць 83 %, ангельскую — 9 %, беларускую — 1 % 21 чэрвеня 2015 — Вікісустрэча. Віншаванне найбольш актыўных удзельнікаў конкурса «Віківясна-2015». 8 чэрвеня 2015 — 34mag пагутарыў з аўтарамі беларускамоўнай «Вікіпедыі». Архіў Выява дня Спаса-Праабражэнская царква, Заслаўе.		Ці ведаеце вы, што… Хаця антрапалогія і культура меланезійцаў вывучаюцца ўжо другое стагоддзе, пытанне аб іх паходжанні застаецца дыскусійным Стрыечная сястра Ефрасінні Полацкай свае грошы і каштоўнасці, што прызначаліся на пасаг, перадала ў казну манастыра Імем першага начальніка мінскай міліцыі была названа сталіца Савецкай Кіргізіі Першаму старшыні Вярхоўнага Савета БССР на момант абрання было ўсяго 28 гадоў Два Нобелеўскія лаўрэаты па фізіцы (Макс Планк і Альберт Эйнштэйн) пасварыліся з-за стаўлення да нацызму Сярод кандыдатаў на пасаду кіраўніка «Укрнафты» быў расійскі бізнесмен-эмігрант Гімн адной з ціхаакіянскіх дзяржаў пачынаецца словамі «Юмі, юмі, юмі…» Падрыхтоўка · Архіў · Прагляд · Абмеркаваць Дзень у гісторыі 4 жніўня — дзвесце шаснаццаты (дзвесце семнаццаты ў высакосны год) дзень года па Грыгарыянскім календары. Падзеі 1579: Пачалася аблога Полацка войскамі Рэчы Паспалітай на чале з Стэфанам Баторыям (сконч. 30.8.1579 капітуляцыяй маскоўскага гарнізона). 1648: Казакі на чале з Максімам Крываносам узялі замак Бар у ходзе антыфеадальнай вайны ў Рэчы Паспалітай (1648–1652). 1912: Здзейснены першы пасажырскі авіяпералёт цераз праліў Ла-Манш. 1924: Усталяваны дыпламатычныя адносіны паміж Мексікай і СССР. 1984: Афрыканская краіна Верхняя Вольта змяніла назву на Буркіна-Фасо. Нарадзіліся Луі Армстранг 1521: Урбан VII, Папа Рымскі (пам. 27.9.1590) 1792: Персі Біш Шэлі, англійскі паэт 1859: Кнут Гамсун, нарвежскі пісьменнік (пам. 19.2.1952) 1901: Луі Армстранг, амерыканскі музыкант (пам. 1971) 1904: Вітольд Гамбровіч, польскі пісьменнік 1912: Рауль Валенберг, шведскі дыпламат, намаганнямі якога былі выратаваныя тысячы яўрэяў з акупаванага нацыстамі Будапешта (пам. 1947?) 1917: Янка Брыль, беларускі пісьменнік (пам. 25.7.2006) 1947: Мікалай Селяшчук, беларускі мастак 1950: Аляксандр Сямешка, беларускі дыпламат 1961: Барак Абама, 44-ы Прэзідэнт ЗША 1962: Яхім Топал, чэшскі паэт, празаік, журналіст і музыкант Памерлі Ганс Хрысціян Андэрсан 1060: Генрых I, кароль Францыі 1875: Ганс Хрысціян Андэрсан, дацкі пісьменнік (нар. 2.4.1805) 1900: Ісак Левітан, рускі мастак (нар. 20.8.1860) 1941: Міхай Бабіч, венгерскі паэт 1944: Кшыштаф Каміль Бачыньскі, польскі паэт (нар. 22.1.1921) 1977: Эдгар Дуглас Эдрыян, брытанскі электрафізіёлаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1932) Святкуюць Астравы Кука, Новая Зеландыя: Дзень Канстытуцыі Буркіна-Фасо: Дзень рэвалюцыі ЗША: Дзень берагавой аховы
Тэмы   Прырода Зямля • Сонечная сістэма   Грамадства Народы • Мовы • Краіны • Палітыка   Беларусы Краіна • Гісторыя • Мова • Культура • Постаці   Гісторыя Асобы • Падзеі • Гістарычныя вобласці   Рэлігія Іўдаізм • Хрысціянства • Іслам • Будызм • Секты   Культура Архітэктура • Музыка • Літаратура • Выяўленчае мастацтва • Спорт   Навука Астраномія • Біялогія • Геалогія • Матэматыка • Мовазнаўства • Фізіка • Хімія   Тэхніка Авіяцыя • Зброя • Інфарматыка • Космас • Флот • Электроніка Іншыя Вікіпраекты Вікіслоўнік Слоўнікі і тэзаўрус ВікіКнігі Падручнікі і дапаможнікі ВікіЦытатнік Зборнік цытат Вікікрыніцы Крыніцавыя дакументы ВікіВіды Слоўнік біялагічных відаў ВікіНавіны Свабодныя навіны ВікіСховішча Мультымедыйныя файлы МетаВікі Каардынацыя Вікіпраектаў