მთავარი გვერდი
მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
|
||||
რჩეული სტატია
მზის სისტემა შედგება მზისა და მის გარშემო მოძრავი გრავიტაციულად ჩაჭერილი ასტრონომიული ობიექტებისაგან. მზის სისტემის ფორმირება 4,6 მილიარდი წლის წინ, მოლეკულური ღრუბლის კოლაფსის შედეგად მოხდა. სისტემის მასის უმეტესობას (99,86%) მზე შეიცავს. ოთხი შედარებით პატარა შიდა პლანეტა — მერკური, ვენერა, დედამიწა და მარსი (მათ ასევე მოიხსენიებენ, როგორც კლდოვანი პლანეტები), ძირითადად, ქვისა და მეტალისგან შედგება, ხოლო ორი უდიდესი პლანეტა — იუპიტერი და სატურნი, ძირითადად, წყალბადითა და ჰელიუმითაა გაჯერებული. ორ უშორეს პლანეტაზე — ურანსა და ნეპტუნზე მეთანის, წყალბადისა და ამიაკის ყინულების დიდი მარაგია, რის გამოც მათ ზოგჯერ „ყინულის გიგანტებად“ მოიხსენიებენ.
მზის სისტემაში ასევე არის რეგიონები, სადაც შედარებით პატარა ობიექტები ბინადრობს. ასტეროიდული სარტყელი, რომელიც მარსსა და იუპიტერს შორის მდებარეობს, კლდოვანი პლანეტების მსგავსია, რადგან მათ შედგენილობაში ძირითადად ქვა და მეტალი შედის, თუმცა ზომით ძალიან პატარებია, პლანეტებად რომ ჩაითვალოს. „დღეს 12-ზე მეტი ჯუჯა პლანეტა ვიცით მზის სისტემაში“. ნეპტუნის ორბიტის გაღმა კოიპერის სარტყელი — მიმოფანტული დისკო მდებარეობს. მასში ე. წ. ტრანს-ნეპტუნისეული ობიექტები ბინადრობს, რომლებიც წყლის, მეთანისა და ამიაკის ყინულებითაა გაჯერებული. ამ არეალში 5 ცალკეული ობიექტი გამოიყოფა: ცერერა, პლუტონი ჰომეა, მაკემაკე და ერისი. ისინი საკმარისად დიდებია იმისთვის, რომ თავიანთი გრავიტაციით მრგვალი (მთლად მრგვალი არა, მომრგვალო) ფორმა მიიღონ. სწორედ ამიტომ, მათ ჯუჯა პლანეტებად მოიხსენიებენ.
დღის სტატია
დღის სურათი
სიახლეები
- ცაი ინ-ვენი (სურათზე) ტაივანის პირველი ქალი პრეზიდენტი გახდა.
- არგენტინის ნაკრებისა და „ბარსელონის“ თავდამსხმელი ლიონელ მესი ფიფას ოქროს ბურთის მფლობელი მეხუთედ გახდა.
- ინგლისელი მომღერალი, კომპოზიტორი და პროდიუსერი დევიდ ბოუი 69 წლის ასაკში გარდაიცვალა.
- მექსიკელი ნარკობარონი ხოაკინ გუსმანი, მეტსახელად „ელ ჩაპო“, ციხიდან გაქცევიდან ექვსი თვის შემდეგ დააპატიმრეს.
- ეგვიპტე, იაპონია, სენეგალი, უკრაინა და ურუგვაი გაეროს უშიშროების საბჭოს არამუდმივი წევრები გახდნენ.
- IUPAC-მა ოთხი ელემენტის უნუნტრიუმის, უნუნპენტიუმის, უნუნსეპტიუმისა და უნუნოქტიუმის აღმოჩენის შესახებ ოფიციალურად განაცხადა.
-
ძვ. წ. 27 : რომის სენატმა ავგუსტუსის ტიტული მიანიჭა ოქტავიანეს.
- 550 : გოთური ომები: ოსტგუთები, მეფე ტოტილას მეთაურობით, ხანგრძლივი ალყის შემდეგ რომს იღებენ.
- 1412 : მედიჩის ოჯახი რომის პაპის ოფიციალური ხაზინადარი გახდა.
- 1492 : თანამედროვე ენის პირველი გრამატიკა, ესპანურად, წარედგინა დედოფალ იზაბელას.
- 1707 : შოტლანდიის პარლამენტმა დაამტკიცა „გაერთიანების აქტი“, რითაც დასაბამი მისცა დიდ ბრიტანეთს.
- 1909 : ერნესტ შეკლტონის ექსპედიციამ მაგნიტური სამხრეთი პოლუსი იპოვა.
- 1979: ირანის შაჰი მოჰამედ რეზა ფეჰლევი ჩამოაგდეს.
იცით თუ არა, რომ?
ვიკიპედიის ახალი მასალებიდან:
- „ვეფხისტყაოსნის“ სრული ეკრანიზაცია, მიუხედავად რამდენიმე მცდელობისა, არასდროს გადაღებულა.
- ერთ-ერთი მოსაზრების თანახმად, მიხეილ ჯავახიშვილის რომან „კვაჭი კვაჭანტირაძის“ მთავარი პერსონაჟის პროტოტიპი რეალურად არსებული პიროვნება ვასილ დუმბაძე იყო.
- ჩინელები რუსეთს ამ ორი იეროგლიფით 俄國 აღნიშნავენ, რაც თარგმანში „არაპროგნოზირებადობის ქვეყანას“ ნიშნავს.
- სტალინს სურდა ცნობილი ამერიკელი მსახიობის, ჯონ უეინის (სურათზე), რომელიც თავგამოდებული ანტიკომუნისტი იყო, მკვლელობა და ამისთვის ლოს-ანჯელესში დაქირავებული მკვლელებიც კი გაგზავნა, მაგრამ სტალინის სიკვდილის გამო ეს მცდელობა ჩაიშალა.
- ტრანსჰუმანიზმი ფილოსოფიური კონცეფციაა, რომლის მიხედვითაც მეცნიერებისა და ტექნოლოგიური მიღწევების გამოყენებით შესაძლებელია ადამიანის ფიზიკური და გონებრივი შესაძლებლობების გაუმჯობესება.
- რიო-დე-ჟანეიროს ყოველი მეხუთე მცხოვრები უღარიბეს უბნებში, ფაველებში ცხოვრობს.
- გვიანდელ ფეოდალურ საქართველოში არსებობდა ეშიკაღასბაშის, საპოლიციო-ადმინისტრაციული აპარატის, უფროსის თანამდებობა.
 |
ვიკისაწყობი მედიაფაილების თავისუფალი საცავი |
 |
ვიკისიახლენი თავისუფალი სიახლეები |
 |
ვიქსიკონი ლექსიკონი და თეზაურუსი |
 |
ვიკიციტატა ციტატების კოლექცია |
 |
ვიკიწიგნები თავისუფალი სახელმძღვანელოები |
 |
ვიკიწყარო თავისუფალი ბიბლიოთეკა |
 |
ვიკისახეობები ჯიშთა და სახეობათა საცავი |
 |
ვიკივერსიტეტი საგანმანათლებლო მასალები |
 |
მეტა-ვიკი ვიკიმედიის პროექტების კოორდინაცია |
 |
ვიკივოიაჟი თავისუფალი გზამკვლევი |
 |
ვიკიმონაცემები მონაცემთა ბაზა |
 |
მედიავიკი უფასო პროგრამული უზრუნველყოფა |
