صفحهٔ اصلی
ماریا اسکودوسکا کوری یا ماریا سالومیا کوری (۷ نوامبر ۱۸۶۷ – ۴ ژوئیه ۱۹۳۴) که به نام مادام کوری نیز شناخته میشود، فیزیکدان و شیمیدان لهستانی-فرانسوی و از پیشگامان پژوهش در زمینهٔ واپاشی هستهای بود. خانوادهٔ کوری در مجموع پنج جایزهٔ نوبل دریافت کرد که او نخستین زن در جهان بود که به جایزهٔ نوبل دست یافت؛ همچنین تنها زن و اولین کسی بود که دو بار جایزهٔ نوبل گرفت و تنها کسی بود که در دو زمینهٔ علمی متفاوت جایزهٔ نوبل را از آن خود کرد. همچنین کوری نخستین زنی بود که اجازه یافت در دانشگاه پاریس تدریس کند. ماری کوری در ورشو در پادشاهی لهستان به دنیا آمد؛ در آن دوران پادشاهی لهستان بخشی از امپراتوری روسیه بود. او در دانشگاه فلایینگ که بهطور پنهانی در ورشو دایر بود، تحصیل کرد و در سال ۱۸۹۱ و در سن ۲۴ سالگی به همراه خواهر بزرگترش، برونیسواوا برای تحصیل به پاریس رفت و پس از دریافت مدرک آموزش عالی، کار خود را بر روی پژوهش متمرکز کرد. در سال ۱۸۹۵ او با پیر کوری ازدواج کرد و نام خانوادگی شوهرش را گرفت. گسترش نظریهٔ پرتوزایی و ترویج آن، توسعه تکنیکهای خالصسازی ایزوتوپهای پرتوزا و شناسایی دو عنصر بهنامهای پولونیوم و رادیوم از جمله دستاوردهای اصلی کوری بهشمار میروند. تحت نظارت او نخستین مطالعات علمی بر روی درمان تومورهای سرطانی با استفاده از ایزوتوپهای پرتوزا صورت گرفت. ماری کوری به دلیل سالها پژوهش در زمینهٔ مواد پرتوزا و قرارگیری طولانی مدت در برابر این مواد، بویژه در دوران کار در بیمارستانهای صحرایی جنگ جهانی اول به کمخونی آپلاستیک مبتلا شد و سرانجام در سال ۱۹۳۴، در سن ۶۶ سالگی در بیمارستانی در فرانسه درگذشت.
- … از پرونده لاینحل دالیای سیاه به دلیل جلبتوجه افکار عمومی، به عنوان اولین بحران آمریکای پسا جنگ جهانی دوم یاد میشود؟(در تصویر)
- … هند بزرگ محدودهای است تحت تأثیر حوزه نفوذ فرهنگ هندی شامل شبه قاره هند و بسیاری مناطق فراتر از آن در جنوب آسیا، آسیای میانه و جنوب شرق آسیا؟
- … خلبان پل تیبت که نخستین بمب اتمی را در جنگ جهانی دوم بر روی هیروشیما ژاپن فرو انداخت، نام مادرش انولا گی را بر بدنه هواپیمای حامل بمب درج کرده بود؟
- … منصور پورحیدری تنها فوتبالیست ایرانی است که هم به عنوان بازیکن و هم به عنوان مربی موفق به کسب قهرمانی در مسابقات باشگاهی آسیایی شده است؟
- … مسد تنها سورهای است که در آن با ذکر نام، نسبت به یکی از دشمنان محمد اشاره شدهاست؟
- … آزمایش سیفلیس در تاسکیگی، مطالعهای ناقض اخلاق پزشکی در زمینه سیر طبیعی بیماری توسط خدمات بهداشت عمومی ایالات متحده آمریکا بر روی سیاهپوستان بود؟
- … بر پایه مطالعات سال ۲۰۱۹، روشنایی معابر در کاهش بزهکاری شبانگاهی تا ۳۶٪ مؤثر است؟
- دولت جدید اسرائیل تشکیل شد و با انتخاب نفتالی بنت (در تصویر) بهعنوان نخستوزیر اسرائیل، دوران دوازده سالهٔ نخستوزیری بنیامین نتانیاهو پایان یافت.
- فضاپیمای جونو از نزدیک قمر گانیمد سیارهٔ مشتری عبور کرد.
- برخورد دو قطار در سند، پاکستان منجر به کشته شدن دست کم ۶۳ نفر شد.
- کشتی کانتینری ایکس-پرس پیرل در سواحل نزدیک کلمبو، پایتخت سریلانکا، غرق شد و نشت نفت و اسید نیتریک یک فاجعه بزرگ زیستمحیطی را رقم زد.
- داوید دیوپ، نویسندهٔ فرانسوی، بههمراه آنا موسکوواکیس، مترجم آمریکایی بابت کتاب همه خونها در شب سیاه است برندهٔ جایزه جهانی من بوکر شدند.
امروز: پنجشنبه، ۱۷ ژوئن ۲۰۲۱ میلادی برابر ۲۷ خرداد ۱۴۰۰ هجری خورشیدی و ۶ ذیالقعده ۱۴۴۲ هجری قمری (UTC)
در ایران: روز جهاد کشاورزی
- رویدادها
- ۱۳۵۸ - تشکیل جهاد سازندگی به فرمان سید روحالله خمینی رهبر ایران
- ۱۳۶۱ - تأسیس دانشگاه آزاد اسلامی
- ۱۸۸۵ - مجسمه آزادی، هدیهٔ فرانسه به آمریکا، با کشتی وارد نیویورک شد.
- ۱۹۲۸ - امیلیا ارهارت پس از ۲۰ ساعت و ۴۰ دقیقه پرواز به عنوان اولین زن در تاریخ جهان عرض اقیانوس اطلس را با هواپیما پیمود.
- ۱۹۳۹ - گیوتین برای آخرین بار برای اعدام در ملأ عام در فرانسه استفاده شد.
- ۱۹۴۵ - نخستین عمل پیوند کلیه درشهر شیکاگو آمریکا انجام گرفت و به تدریج عمومیت یافت.
- ۱۹۷۱ - دولت آمریکا جزیرهٔ اوکیناوای ژاپن را که در ۱۹۴۵ اشغال نظامی کرده بود به این کشور تحویل داد، به این شرط که پایگاه نظامی خود را در آنجا حفظ کند.
- ۲۰۰۹ - راهپیمایی و تظاهرات گسترده مردم در اعتراض به نتیجه انتخابات دوره دهم ریاست جمهوری از میدان هفت تیر تا میدان ولیعصر.
- زادروزها
- ۱۲۳۹ - زادروز ادوارد یکم پادشاه انگلستان
- ۱۶۸۲ - زادروز کارل دوازدهم پادشاه امپراتوری سوئد از ۱۶۹۷ تا ۱۷۱۸ میلادی
- ۱۸۸۲ - زادروز ایگور استراوینسکی آهنگساز روس
- ۱۸۹۸ - زادروز موریس اشر نقاشوگرافیست هلندی
- ۱۹۴۲ - زادروز محمد البرادعی سیاستمدار مصری، برندهٔ جایزه صلح نوبل سال ۲۰۰۵، دبیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی بین سالهای ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۹
- ۱۹۸۰ - زادروز ونوس ویلیامز تنیسباز آمریکایی، قهرمان تنیس دونفره ویمبلدون، تنیس آزاد استرالیا و تنیس آزاد آمریکا، برندهٔ ۳ مدال طلای المپیک
- درگذشتها
- ۱۰۲۵ - درگذشت بولسلاو اول دوک لهستان در ۹۹۲–۱۰۲۵ و پادشاه لهستان از ۱۹ آوریل ۱۰۲۵ میلادی تا زمان مرگش
- ۱۶۳۱ - درگذشت ممتاز محل همسر ایرانی شاه جهان از پادشاهان گورکانی هند
- ۱۶۹۶ - درگذشت ژان سوم سوبیسکی پادشاه مشترکالمنافع لهستان-لیتوانی
- ۱۹۴۰ - درگذشت آرتور هاردن زیستشیمیدان انگلیسی، برندهٔ جایزه نوبل شیمی سال ۱۹۲۹
- ۱۹۹۶ - درگذشت توماس کوهن فیلسوف و فیزیکدان آمریکایی
- ۲۰۱۳ - درگذشت جلیل شهناز (در تصویر) از سرشناسترین نوازندگان تار و سه تار سدهٔ اخیر در ایران