Главна страница

Добре дојдовте на Википедија

слободната енциклопедија што може секој да ја уредува
имаме 115.790 статии на македонски јазик

Избрана статија за оваа седмица

Семејното насилство се појавува кога одреден член на семејството, партнер или поранешен партнер, физички или психички се обидува да доминира врз другиот. Семејното насилство често се однесува на насилство меѓу брачните другари или малтретирање на брачниот другар, но исто така може да вклучува партнери кои живеат вонбрачно и интимни партнери кои не се во брак. Семејното насилство се појавува во сите култури; луѓе од сите раси, етнички групи, религии, полови и класи можат да бидат извршители на семејно насилство. Семејното насилство се извршува и од мажи и од жени.

Има многу видови семејно насилство, меѓу кои најзастапени се физичкото насилство, сексуалното злоупотребување, емоционалното малтретирање, заплашувањето, економско лишување и насилнички закани. Насилството може да биде кривично и вклучува физички напад, како што се тепањето, туркањете или малтретирање, сексуално злоупотребување, како што се несаканата или присилената сексуална активност, и скришно следење на жртвата. Иако емоционалното, психолошкото и финансиското малтретирање не се кривични однесувања во некои правни системи, тие се форми на малтретирање и може да водат кон кривично насилство.

Важен составен дел на семејното насилство кој е често игнориран е доменот на пасивното малтретирање, кој води кон насилство. Неодамнешното внимание кон семејното насилство започнало со „движењето на жените“, особено феминизмот и правата на жените, во 1970-тите, кога се здобило со внимание загриженоста за жените кои се тепани од нивните мажи. Сознанието и документацијата за семејно насилство се разликува од земја до земја. Проценките кажуваат дека само третина од случаите на семејно насилство се пријавени во САД и Велика Британија. (Дознај повеќе...)

архива · наредни избрани статии · критериуми

Слика на денот
Влез на дворецот Кристијансборг во Копенхаген, Данска.
други избрани слики

Дали сте знаеле…

Занимливости од содржините на Википедија:

...дека големиот древномакедонски војсководец Кратер е роден кај Рупишта, Костурско?
...дека планетата Венера македонскиот народ ја нарекувал „Обденица“
...дека бамбусот е најбрзорастечко растение на светот, и може да расте по еден метар дневно?
...дека францускиот астроном Никола Луј де Лакај открил дури 14 соѕвездија?
...дека Хенри VI станал крал на возраст од само 9 месеци?
...дека ѕвезденото јато Плејади македонскиот народ го нарекувал „Квачка“?
...дека Гренланд е најголемиот остров на светот?
...дека вистинското име на Фреди Меркјури е Фарух Булсара?
...дека 98 % од познатите потенцијално опасни тела не се закана по Земјата во следните 100 години?
...дека Хипарх се смета за основач на тригонометријата?
...дека Св. Антипа Пергамски се смета за заштитник на забарите и оние со забоболка?
...дека најголемиот дел од Антарктикот се смета за пустина?
...дека индиското име на Индија е Барат (भारत)?
...дека годинава Википедија прослави 20 години постоење?
...дека првиот театар во Скопје („Ада Кафе“) е отворен во 1906 година?
...дека градот Пешкопеја во денешна Албанија во средновековието се нарекувал Пресоленград?
...дека Наум Миладинов (1817-1897), братот на Димитар и Константин Миладинови, бил првиот запишувач на македонските народни песни во музичка нотација?
...дека бојата тегет е наречена по видниот австриски адмирал Вилхелм фон Тегетоф?
...дека птиците се диносауруси?
...дека факсот е измислен 11 години пред телефонот?
...дека во 1000 г. Охридската патријаршија излегувала на 4 мориња (Егејско, Јонско, Јадранско и Црно)?
...дека охридското село Велмеј има дури 26 археолошки наоѓалишта?
...дека Блаженствата се девет препораки на Христос („Блажени се...“) изречени во неговата Беседа на гората?
...дека според три различни преданија, во гробницата „Струмин гроб“ е закопана сестра на Крале Марко, ќерка на властелин од периодот пред средновековието или принцот Персеј, роднина на Александар Македонски?
...дека кај тиквешкото село Росоман се наоѓало едно од двете речни пристаништа во Вардарска Македонија, од кое се испорачувале земјоделски производи во Солун сè до 1912 година?

архива · предложете факт

На денешен ден…

Денес е 20 јули 2021 г.

Настани:

1402	Монголскиот хан Тамерлан во Битката кај Ангора, денешна Анкара, ја победува турската војска и го заробува султанот Бајазит I, кој во 1403 година умира во ропство.
1903	Произведен првиот сериски автомобил на „Форд“.
1924	Во Париз е основана Светската шаховска организација.
1944	Германскиот полковник Клаус Шенк извршува атентат врз нацистичкиот водач Адолф Хитлер со подметнување на бомба под неговиот стол во бункерот Волчја јама кај Берлин. Хитлер е само полесно повреден, а заговорниците се погубени.
1969	Месечевото возило „Орел“ на американскиот вселенски брод „Аполо 11“, со космонаутите Нил Армстронг и Едвин Олдрин, се упати на површината на Месечината, додека Мајкл Колинс го продолжи кружењето околу Месечевата орбита со матичниот брод.
2001	Карло Џулијани, италијански активист и анархист е убиен во текот на демонстрациите против Групата 8 во Џенова од страна на италијанските Карабињери.

Родени:

356 п.н.е.	Александар III Македонски — крал на Македонија, еден од најголемите војсководци и освојувачи на сите времиња.
1304	Франческо Петрарка — лирски поет на италијанската предренесанса.
1519	Инокентиј IX — римски папа.
1659	Ијасент Риго — француски барокен сликар и портретист.
1785	Махмуд II — отомански султан.
1804	Ричард Овен — англиски биолог и палеонтолог.
1847	Макс Либерман — германски постимпресионистички сликар.
1878	Петар Манџуков — македонски револуционер и анархист.
1890	Георги II — крал на Грција.
1919	Едмунд Хилари — новозеландски офицер и истражувач, учесник во хималајските и во поларните експедиции.
1927	Нешо Марковски — македонски новинар.
1947	Карлос Сантана — мексиканско-американски гитарист.
1948	Жан Рено — француски глумец.
1948	Сафет Алиу — македонски правник.
1956	Мима Јаушовец — словенечка и југословенска тенисерка и политичарка.
1960	Првослав Вујчиќ — српски поет.
1962	Примож Улага — словенечки и југословенски скокач на скии.
1964	Крис Корнел — американски рок-музичар, член на групата „Саундгарден“ (Soundgarden).
1969	Џош Холовеј — американски глумец.
1978	Марија Александрова — руска балерина.
1978	Павел Датсјук — руски хокеар.
1981	Џејмс Синглтон — американски кошаркар.
1988	Дејан Митрев — македонски фудбалер.
1989	Јури Газински — руски фудбалер.
1996	Бен Симонс — австралиски кошаркар.

Починале:

1816	Гаврила Романович Державин — руски класицистички поет, сметан за најголемиот руски поет пред Пушкин.
1903	Лав XIII — римски папа.
1913	Феликс Ѓержински („Железниот Феликс“) — полски комунист со револуционерни идеи, основач на Болшевичката тајна полиција Че-Ка — подоцна КГБ.
1922	Андреј Марков — руски математичар.
1923	Панчо Вилја — мексикански револуционeр — водач на селанската револуција од 1910 година.
1913	Васил Чакаларов — македонски војвода од Костурско.
1937	Гуљелмо Маркони — италијански физичар и инженер.
1945	Пол Валери — француски поет.
1951	Абдула I — јордански крал.
1973	Брус Ли — филмски глумец и мајстор на боречки вештини од Хонгконг.
1996	Франтишек Планичка — чехословачки фудбалски голман.
2004	Џејмс Вилијамс — американски џез-музичар

Што е Википедија?

Википедија е енциклопедија напишана преку соработка на многу од нејзините читатели. Таа е посебен вид на мрежно место, наречено вики, што го прави придонесот кон неа брз и лесен.

Сакате да помогнете?
Започнете со нашиот вовед!

Содржина и помош

почетен курс · помош · кратко упатство · превод на статија · вашата прва статија · селска чешма · викисредби · начела и напатствија · категориски индекс · избрана содржина · добри статии · нови статии · потребни статии

Тематски портали

Природни науки
астрономија · биологија · геологија · екологија · информатика · математика ·
логика · медицина · физика · хемија

Општествени науки
археологија · економија · историја · митологија · политика · право · психологија · социологија · филозофија

Географија
Европа · Јужна Америка · Азија · Африка · Северна Америка · Антарктик · Океанија

Технологија и применети науки
индустрија · семрежје · инженерство · земјоделство · општење · образование · транспорт

Уметност и култура
архитектура · мода · јазици · кулинарство · ликовна уметност · книжевност · музика · религија · спорт · драмска уметност · телевизија · филмска уметност

Други области

Селска чешма — централниот форум за дискусија на Википедија, место каде што можете да поставувате прашања и да давате коментари.
Портал на заедницата — проекти, ресурси и активности за сите кои сакаат да се вклучат во проектот.
На други јазици — Википедија е повеќејазичен проект. Освен на македонски, Википедија е достапна и на преку 300 други јазици.

Збратимени проекти

Википедија е проект на фондацијата Викимедија — непрофитна организација, која опфаќа и други проекти:

	Ризница Складиште на слики, снимки и други мултимедијални содржини
	Викивести Вести со права за слободна употреба
	Викиречник Речник и лексикон
	Викицитат Збирка на цитати
	Викикниги Учебници и прирачници со права за слободна употреба
	Викиизвор Библиотека на дела со права за слободна употреба
	Викивидови Именик на видови
	Викиуниверзитет Материјали и активности за учење со права за слободна употреба
	Мета-вики Усогласување на проектот „Викимедија“
	Википодатоци База на слободни знаења
	Википатување Отворен туристички водич