Главна страница

Добре дојдовте на Википедија

слободната енциклопедија што може секој да ја уредува
имаме 116.240 статии на македонски јазик

Избрана статија за оваа седмица

Гравитационен бран — бранување на закривеноста на време-просторот кој се придвижува како бранови, кои се движат од изворот. Можноста за постоење на гравитациони бранови е првпат спомната во 1893 година од страна на Оливер Хевисајд кој ја искористил споредбата меѓу обратнопропорционалноста на квадратот на законите за гравитација и електричество. Во 1905 година Анри Поанкаре прв ги преложил гравитационите бранови (ondes gravifiques) кои се оддадени од тела и се движат со брзина на светлината според Лоренцовите трансформации. Нивното постоење е предвидено во 1916 година од страна на Алберт Ајнштајн врз основа на теоријата на општата релативност, гравитационите бранови ја пренесуваат енергијата како „гравитационо зрачење“. Постоењето на гравитационите бранови е можна последица на Лоренцовата коваријанса на општата релативност бидејќи ја воведува идејата за конечна брзина на движењето и физичките заемодејства со тоа движење. За споредба, гравитационите бранови не можат да постојат во Њутновата теорија за гравитација, која тврди дека физичките заемодејства се движат со бесонечни бризини.

Пред директонот забележување на гравитационите бранови имало непосредни докази за нивното постоење. На пример, мерењата на Хулс–Тејлоровиот двоен систем предвидувале дека гравитационите броеви се повеќе од хипотетичка замисла. Можните извори за забележување на гравитационите бранови биле системите од двојни ѕвезди составени од бели џуџиња, неутронски ѕвезди и црни дупки. На 11 февруари 2016 година, здружените екипи во соработка ЛИГО и Вирго објавиле дека успеале за првпат директно да ги забележат гравитационите бранови кои потекнувале од пар на црни дупки кои биле во процес на спојување, користејќи ги детекторите на Напредниот ЛИГО. (Дознајте повеќе...)

архива · наредни избрани статии · критериуми

Слика на денот
Селото Лог под Мангарт во општината Бовец на Јулиските Алпи, Словенија.
други избрани слики

Дали сте знаеле…

Занимливости од содржините на Википедија:

...дека зборот савана е од таинско потекло, и првично се однесувал на рамничарски подрчаја во Панама, каде денес нема таков биом?
...дека буковите шуми во долината на Длабока Река во Мавровско се прогласени за светско наследство на УНЕСКО?
...дека пред да се самоубие, англискиот неокласицистички сликар Џон Вилијам Годвард напишал „на светов нема доволно место за мене и Пикасо“?
...дека големиот древномакедонски војсководец Кратер е роден кај Рупишта, Костурско?
...дека планетата Венера македонскиот народ ја нарекувал „Обденица“
...дека бамбусот е најбрзорастечко растение на светот, и може да расте по еден метар дневно?
...дека францускиот астроном Никола Луј де Лакај открил дури 14 соѕвездија?
...дека Хенри VI станал крал на возраст од само 9 месеци?
...дека ѕвезденото јато Плејади македонскиот народ го нарекувал „Квачка“?
...дека Гренланд е најголемиот остров на светот?
...дека вистинското име на Фреди Меркјури е Фарух Булсара?
...дека 98 % од познатите потенцијално опасни тела не се закана по Земјата во следните 100 години?
...дека Хипарх се смета за основач на тригонометријата?
...дека Св. Антипа Пергамски се смета за заштитник на забарите и оние со забоболка?
...дека најголемиот дел од Антарктикот се смета за пустина?
...дека индиското име на Индија е Барат (भारत)?
...дека годинава Википедија прослави 20 години постоење?
...дека првиот театар во Скопје („Ада Кафе“) е отворен во 1906 година?
...дека градот Пешкопеја во денешна Албанија во средновековието се нарекувал Пресоленград?
...дека Наум Миладинов (1817-1897), братот на Димитар и Константин Миладинови, бил првиот запишувач на македонските народни песни во музичка нотација?
...дека бојата тегет е наречена по видниот австриски адмирал Вилхелм фон Тегетоф?
...дека птиците се диносауруси?
...дека факсот е измислен 11 години пред телефонот?
...дека во 1000 г. Охридската патријаршија излегувала на 4 мориња (Егејско, Јонско, Јадранско и Црно)?
...дека охридското село Велмеј има дури 26 археолошки наоѓалишта?
...дека Блаженствата се девет препораки на Христос („Блажени се...“) изречени во неговата Беседа на гората?
...дека според три различни преданија, во гробницата „Струмин гроб“ е закопана сестра на Крале Марко, ќерка на властелин од периодот пред средновековието или принцот Персеј, роднина на Александар Македонски?
...дека кај тиквешкото село Росоман се наоѓало едно од двете речни пристаништа во Вардарска Македонија, од кое се испорачувале земјоделски производи во Солун сè до 1912 година?

архива · предложете факт

На денешен ден…

Денес е 13 август 2021 г.

Настани:

1624	Францускиот крал Луј XIII го поставува кардиналот Ришелје за премиер.
1792	Француските револуционери ги апсат членовите на кралското семејство само три дена по укинувањето на монархијата и соборувањето на кралот Луј XVI.
1814	Холандија ѝ го отстапува ’Ртот на Добра Надеж на Велика Британија.
1914	Во текот на Првата светска војна, Франција и објавува војна на Австроунгарија.
1923	Мустафа Кемал Ататурк станува прв претседател на Турција.
1961	Властите на Источна Германија ја затвораат границата меѓу Источен и Западен Берлин кај Бранденбуршката порта и почнуваат со изградба на 155 километри долг ѕид по границата со Западен Берлин. Ѕидот е урнат во ноември 1989 година, по што Германија повторно се обединува.
1964	Во Велика Британија се извршени последните смртни казни со бесење на два затвореника во Ливерпул и Манчестер, осудени на смрт заради убиства.
1998	Швајцарските банки и еврејските групи постигнуваат договор со кој се предвидува исплаќање на сума од 1.250.000.000 долари како надомест на жртвите од холокаустот во текот на Втората светска војна.
2001	Потпишан е Охридскиот рамковен договор.

Родени:

1814	Андерс Јонас Ангстрем — шведски физичар.
1871	Карл Либкнехт — германски револуционер.
1888	Џон Логи Берд — шкотски телевизиски пионер.
1899	Алфред Џозеф Хичкок — англиски филмски режисер.
1902	Феликс Ванкл — германски инженер, пронаоѓач на вртежниот мотор.
1916	Радослав К. Петковски — македонски писател.
1926	Фидел Кастро — кубански револуционер и претседател.
1931	Блаже Павловски — македонски поет.
1936	Живко Чинго — македонски писател.
1943	Роберт Хол — американски економист.
1946	Џенет Јелен — американска економистка, претседател на Системот на федерални резерви.
1952	Горица Поповиќ — српска глумица.
1956	Милан Калина — југословенски ракометар.
1959	Томас Равели — шведски фудбалски голман.
1966	Мигел Миранда — фудбалски голман од Перу.
1970	Алан Ширер — англиски фудбалер.
1934	Нико Крањчар — хрватски фудбалер.
1985	Грега Боле — словенечки велосипедист.
1986	Драгица Кресоја — македонска ракометарка.
1989	Давиде Чимолаи — италијански велосипедист.
1992	Лукас Моура— бразилски фудбалер.
1995	Преснел Кимпембе— француски фудбалер.

Починале:

1447	Филипо Марија Висконти — војвода на Милано.
1826	Рене Теофил Јасинт Ленек — француски лекар, пронаоѓач на стетоскопот.
1863	Ежен Делакроа — француски сликар, претставник на романтизмот во француското сликарство.
1882	Вилијам Стенли Џевонс — англиски економист.
1895	Трајко Китанчев — македонски општественик, литерат, револуционер, просветен работник.
1908	Стеван Сремац — српски писател.
1910	Флоренс Најтингел — англиска медицинска сестра, основач на првото училиште за болничарки.
1912	Жил Масне — француски композитор.
1917	Едуард Бухнер — германски хемичар, добитник на Нобелова награда.
1936	Иван Георгов — македонски педагог.
1946	Херберт Џорџ Велс — англиски писател.
1974	Тина Брукс — американски џез-музичар.
1984	Тигран Петросјан — ерменски шахист и светски шаховски првак.
1995	Симеон Гугуловски — македонски оперски пејач.

Што е Википедија?

Википедија е енциклопедија напишана преку соработка на многу од нејзините читатели. Таа е посебен вид на мрежно место, наречено вики, што го прави придонесот кон неа брз и лесен.

Сакате да помогнете?
Започнете со нашиот вовед!

Содржина и помош

почетен курс · помош · кратко упатство · превод на статија · вашата прва статија · селска чешма · викисредби · начела и напатствија · категориски индекс · избрана содржина · добри статии · нови статии · потребни статии

Тематски портали

Природни науки
астрономија · биологија · геологија · екологија · информатика · математика ·
логика · медицина · физика · хемија

Општествени науки
археологија · економија · историја · митологија · политика · право · психологија · социологија · филозофија

Географија
Европа · Јужна Америка · Азија · Африка · Северна Америка · Антарктик · Океанија

Технологија и применети науки
индустрија · семрежје · инженерство · земјоделство · општење · образование · транспорт

Уметност и култура
архитектура · мода · јазици · кулинарство · ликовна уметност · книжевност · музика · религија · спорт · драмска уметност · телевизија · филмска уметност

Други области

Селска чешма — централниот форум за дискусија на Википедија, место каде што можете да поставувате прашања и да давате коментари.
Портал на заедницата — проекти, ресурси и активности за сите кои сакаат да се вклучат во проектот.
На други јазици — Википедија е повеќејазичен проект. Освен на македонски, Википедија е достапна и на преку 300 други јазици.

Збратимени проекти

Википедија е проект на фондацијата Викимедија — непрофитна организација, која опфаќа и други проекти:

	Ризница Складиште на слики, снимки и други мултимедијални содржини
	Викивести Вести со права за слободна употреба
	Викиречник Речник и лексикон
	Викицитат Збирка на цитати
	Викикниги Учебници и прирачници со права за слободна употреба
	Викиизвор Библиотека на дела со права за слободна употреба
	Викивидови Именик на видови
	Викиуниверзитет Материјали и активности за учење со права за слободна употреба
	Мета-вики Усогласување на проектот „Викимедија“
	Википодатоци База на слободни знаења
	Википатување Отворен туристички водич