صفحهٔ اصلی

دانشنامه‌ای آزاد که همه می‌توانند آن را ویرایش کنند؛
با ۱٬۰۵۶٬۴۳۶ مقاله به زبان فارسی

مقالهٔ برگزیده

برگی از نسخه خطی مرزبان‌نامهٔ وراوینی

مرزبان‌نامه کتابی به زبان طبری (مازندرانی) نوشتهٔ مرزبان باوندی، از شاهزادگان طبرستان، بود که در قرن چهارم هجری نوشته شد. اصل این کتاب امروزه وجود ندارد ولی نسخه‌هایی که چند سده بعد توسط سعدالدین وراوینی و محمد بن غازی ملطیوی از طبری به فارسی دری ترجمه و بازنویسی شدند، به نام‌های مرزبان‌نامه وراوینی و روضةالعقول در دسترس هستند. ترجمه‌های فارسی مرزبان‌نامه در سدهٔ هفتم هجری قمری برگردان شدند و دارای نثری مصنوع هستند. این اثر توسط شیخ‌اوغلو به زبان ترکی قدیم آناتولی، نهضت عمر افندی به زبان ترکی عثمانی و شهاب‌الدین ابن عربشاه به زبان عربی نیز ترجمه شد. اصل کتاب به زبان طبری مفقود است و آن گونه که پیداست، زبان اثر یحتمل چیزی میان پهلوی و زبان محلی گرگان و طبرستان بود که در آن ایام به عنوان زبان ادبی در مازندران رواج داشت. به جز نسخه‌های ترجمه‌شده به فارسی، مهم‌ترین منابع اولیه‌ای که از نسخهٔ اصلی این کتاب نام برده‌اند، قابوس‌نامه و تاریخ طبرستان هستند. نویسندهٔ مرزبان‌نامه یکی از شاهزادگان سلسلهٔ باوندیان در طبرستان، به نام مرزبان بن رستم، است. او در نخستین فصل کتاب، دربار باوند را به تصویر می‌کشد که برادرش، شهریار سوم بر تخت نشسته و با توجه به تحریکات وزیر خود، به مرزبان مشکوک است. مرزبان ضمن روایت حکایاتی که در فصول بعدی کتاب آمده، سعی می‌کند به برادر راه و رسم حکومت را بیاموزد و او را از نیرنگ‌های وزیرش برحذر دارد. داستان‌های مرزبان‌نامه نمادین هستند و در این حکایات از زبان حیوانات نقدهای اجتماعی و سیاسی قابل توجهی بیان شده است. مرزبان بن رستم در این کتاب اندیشه‌های اخلاقی و سیاسی خود را بیان کرده و به بررسی جایگاه الهی پادشاهان پرداخته است.

ادامه… مقاله‌های برگزیده – مقالهٔ امروز

آیا می‌دانستید که …؟

… نخست ملکه ویکتوریا در مراسم عروسی خود لباس عروس سفید پوشید و پس از آن، عروسی سفید به اصطلاحی برای ازدواج سنتی و مرسوم در دنیای غرب تبدیل شد؟ (در تصویر)
… امینه اقدس، که به‌عنوان کنیز وارد دربار ناصرالدین شاه شد، با اتکا به مهارت‌های محاسباتی خود توانست به مقام «خزانه‌دار سلطنتی شاه» برسد؟
… کتامین می‌تواند حالاتی را که معمولاً با تجربه نزدیک به مرگ مرتبط هستند، بازتولید کند؟
… وایکینگ‌ها بین سال‌های ۸۵۰ تا ۹۵۰ میلادی ۳ بار به منطقهٔ تبرستان ایران لشکرکشی کردند؟
… فروپاشی لونا در سال ۲۰۲۲ میلادی، نزدیک به ۴۵ میلیارد دلار از ارزش بازار رمزارزها را در عرض یک هفته از بین برد؟
… سازمان جمعیت شیر و خورشید سرخ که نخستین سازمان خیریهٔ ایران بود، پس از انقلاب ۱۳۵۷ به جمعیت هلال احمر تغییر نام داد؟

بیشتر… – پیشنهاد یک مقاله

دربارهٔ ویکی‌پدیا

ویکی‌پدیا دانشنامه‌ای اینترنتی با بیش از ۳۲۹ زبان با محتوای آزاد است که با همکاری افراد داوطلب نوشته می‌شود و هر کس که به اینترنت دسترسی داشته باشد می‌تواند مقاله‌های آن را ویرایش کند. هدف ویکی‌پدیا آفرینش و انتشار جهانی یک دانشنامهٔ آزاد به تمامی زبان‌های زندهٔ دنیاست. با رشد روزافزون این دانشنامه گردانندگان آن در بنیاد ویکی‌مدیا چندین پروژهٔ مشابه دیگر همچون ویکی‌واژه، ویکی‌کتاب، ویکی‌گفتاورد، ویکی‌خبر، ویکی‌دانشگاه، ویکی‌سفر، ویکی‌داده و ویکی‌گونه را پدیدآوردند.

ویکی‌پدیای فارسی دو سال پس از شروع پروژهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، در ۲۸ آذر ۱۳۸۲ (۱۹ دسامبر ۲۰۰۳) فعالیت خود را آغاز کرد و اکنون در ردهٔ نوزدهم ویکی‌پدیاها قرار دارد و بزرگترین دانشنامهٔ فارسی محسوب می‌شود. ویکی‌پدیای فارسی هم اکنون (۴ مهر ۱۴۰۴ خورشیدی) ۱٬۰۵۶٬۴۳۶ نوشتار دارد.

ادامه… ویکی‌پدیا، بدون نیاز به اینترنت

از میان خبرها

رابرت ردفورد

رابرت ردفورد (در تصویر) بازیگر و فیلم‌ساز آمریکایی، در ۸۹ سالگی درگذشت.
در عرصهٔ تلویزیون، استودیو جایزه بهترین مجموعهٔ کمدی و پیت جایزه بهترین مجموعهٔ درام را در جوایز امی ساعات پربیننده از آن خود کردند.
پس از اعتراضات گسترده، سوشیلا کارکی به‌عنوان نخست‌وزیر موقت نپال منصوب و جایگزین شارما اولی شد.
دیوان عالی برزیل، رئیس‌جمهور سابق ژائیر بولسونارو را به دلیل مشارکت در برنامه‌ریزی برای کودتای نظامی به ۲۷ سال زندان محکوم کرد.
چارلی کرک، فعال سیاسی، در رویدادی در یوتا، ایالات متحده، مورد اصابت گلوله قرار گرفت و کشته شد.

یادبودها

امروز: جمعه، ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۵ میلادی برابر ۴ مهر ۱۴۰۴ هجری خورشیدی و ۳ ربیع‌الثانی ۱۴۴۷ هجری قمری (UTC)

رویدادها

۱۹۶۰ - نخستین مناظره تلویزیونی از سری مناظرات تاریخی بین دو نامزد ریاست‌جمهوری آمریکا، ریچارد نیکسون و جان اف. کندی که بین ۸۵ تا ۱۲۰ میلیون بیننده را به خود اختصاص داد، روی آنتن تلویزیون رفت.
۱۹۶۹ - گروه بیتلز آخرین آلبوم ضبط شده خود به نام «اَبی رُود» را ارائه کرد. آلبوم «بگذار باشد» گرچه زودتر از این آلبوم ضبط شده بود، به سال ۱۹۷۰ به بازار آمد.
۱۹۸۲ - هواپیمای پهن پیکر بوئینگ ۷۶۷ (در تصویر) برای نخستین بار در این روز به پرواز درآمد.

زادروزها

۱۸۴۹ - زادروز ایوان پاولف عصب‌شناس، فیزیولوژیست، روان‌شناس و پزشک روس، برندهٔ جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی سال ۱۹۰۴
۱۸۸۸ - زادروز تی. اس. الیوت شاعر، نمایشنامه‌نویس و منتقد آمریکایی
۱۸۸۹ - زادروز مارتین هایدگر فیلسوف آلمانی
۱۸۹۸ - زادروز جورج گِرشوین آهنگساز آمریکایی
۱۸۹۷ - زادروز پل ششم از پاپهای کلیسای کاتولیک روم
۱۹۳۲ - زادروز مانموهان سینگ سیزدهمین نخست‌وزیر هند
۱۹۸۱ - زادروز سرنا ویلیامزتنیسور زن آمریکایی

درگذشت‌ها

۱۹۴۰ - درگذشت والتر بنیامین فیلسوف، مترجم، نویسنده و زیبایی‌شناس آلمانی، از اعضای مکتب فرانکفورت
۱۹۴۵ - درگذشت بلا بارتوک آهنگساز و پیانیست برجستهٔ مجار
۱۹۷۳ - درگذشت آنا مانیانی بازیگر ایتالیایی سینما و تئاتر
۱۹۷۸ - درگذشت کارل مان گیورگ سیگبن فیزیکدان سوئدی، برندهٔ جایزه نوبل فیزیک (۱۹۲۴)
۱۹۹۰ - درگذشت آلبرتو موراویا رمان‌نویس ایتالیایی
۲۰۰۸ - درگذشت پل نیومن بازیگر و کارگردان آمریکایی، برندهٔ جایزه اسکار
۲۰۱۹ - درگذشت ژاک شیراک رئیس‌جمهور فرانسه از سال ۱۹۹۵ تا سال ۲۰۰۷

→ روز قبل – روز بعد ←
یادبودهای سپتامبر – یادبودهای بیشتر…