صفحهٔ اصلی

دانشنامه‌ای آزاد که همه می‌توانند آن را ویرایش کنند؛
با ۱٬۰۵۸٬۸۳۶ مقاله به زبان فارسی

مقالهٔ برگزیده

نمایی از شهر اراک

اَراک پرجمعیت‌ترین شهر و مرکزِ استان مرکزی است. جمعیت اراک در سال ۱۳۹۵ خورشیدی برابر با ۵۲۰٬۹۴۴ نفر بوده که از این نظر قطب جمعیتی استان مرکزی و هجدهمین شهر پرجمعیت ایران به‌حساب می‌آید. از سده دوم اسلامی ناحیه میان همدان، ری و اصفهان عراق نامیده شد که سپس برای تمایز با عراق عرب آن را عراق عجم نامیدند. عَراق، معرب اراک است. اراک نسبت به بسیاری از شهرهای ایران، شهر جوانی محسوب می‌شود. این شهر در دوران قاجار بنیان گذاشته شده و کمی بیش از دو سده قدمت دارد. نام شهر که ابتدا قلعه‌ای نظامی در کنار روستای کرهرود بود قلعه سلطان‌آباد، بعد سلطان‌آباد عراق و در سال ۱۳۱۶ خورشیدی به اراک تغییر نام داد. بانی اراک یوسف‌خان گرجی بود که شهر را در طول چند سال و با هزینه ۲۰۰٬۰۰۰ تومان ساخت. در شهر جدید تمامی تأسیسات شهری از قبیل قنات، حمام، آب‌انبار، مسجد، مدرسه، سقاخانه، بازار و ارگ حکومتی ساخته شد. با رونق‌گیری اقتصاد شهر و عبور راه‌آهن سراسری از شهر، مهاجرت به شهر افزایش یافت. اراک دارای زمستان‌های سرد و مرطوب و تابستان‌های گرم و خشک است و کوه‌های اطراف شهر، تالاب میقان و دشت فراهان، بر آب و هوای آن تأثیر می‌گذارند. شهر در میان پایکوه‌های داخلی رشته‌کوه زاگرس قرار دارد و ازجمله شهرهای امن از نظر لرزه‌خیزی است که احتمال وقوع زلزله بالای ۵ ریشتر در آن بسیار ضعیف است. مردم اراک عمدتاً مسلمان و پیرو مذهب شیعه هستند، اما اقلیتی از مسیحی و بهائی نیز وجود دارند. زبان مردم، فارسی با لهجه اراکی است. از لحاظ گردشگری، قدمت بیشتر بناهای تاریخی اراک به دوره قاجار (فتحعلی‌شاه) بازمی‌گردد. از مهم‌ترین صنایع دستی شهر، قالی اراک است که در گذشته اهمیت و اعتبار فراوانی داشته است و رقیب قالی کرمان بود.

ادامه… مقاله‌های برگزیده – مقالهٔ امروز

آیا می‌دانستید که …؟

… جلیل زندی با سرنگونی نه هواپیمای عراقی در طول جنگ ایران و عراق، موفق‌ترین خلبان تکخال تاریخ جنگنده اف-۱۴ تامکت است؟ (در تصویر)
… در طول جنگ جهانی دوم، یک خرس ایرانی با نام ووی‌تک توانست در ارتش لهستان به درجهٔ سرجوخه برسد؟
… ورزشگاه می دی در پیونگ‌یانگ کره شمالی، با گنجایش حدود ۱۵۰٬۰۰۰ نفر و افتتاح در ۱ مه ۱۹۸۹، بزرگ‌ترین ورزشگاه‌ جهان است؟
… سپهبد یکی از کهن‌ترین اصطلاحات نظامی در زبان فارسی است که نخستین‌بار در ارتش شاهنشاهی هخامنشی پدید آمد؟
… فرمول شیمیایی جاداریت شباهت زیادی به مادهٔ خیالی «کریپتونایت» در فیلم بازگشت سوپرمن (۲۰۰۶) داشت؟
… جمهوری اسلامی ایران با کره‌شمالی در ساخت تأسیسات هسته‌ای کیبار در سوریه مشارکت کرد؛ اما این پروژه در عملیات باغ میوه سال ۲۰۰۷ در عرض چند دقیقه توسط اسرائیل نابود شد؟

بیشتر… – پیشنهاد یک مقاله

دربارهٔ ویکی‌پدیا

ویکی‌پدیا دانشنامه‌ای اینترنتی با بیش از ۳۲۹ زبان با محتوای آزاد است که با همکاری افراد داوطلب نوشته می‌شود و هر کس که به اینترنت دسترسی داشته باشد می‌تواند مقاله‌های آن را ویرایش کند. هدف ویکی‌پدیا آفرینش و انتشار جهانی یک دانشنامهٔ آزاد به تمامی زبان‌های زندهٔ دنیاست. با رشد روزافزون این دانشنامه گردانندگان آن در بنیاد ویکی‌مدیا چندین پروژهٔ مشابه دیگر همچون ویکی‌واژه، ویکی‌کتاب، ویکی‌گفتاورد، ویکی‌خبر، ویکی‌دانشگاه، ویکی‌سفر، ویکی‌داده و ویکی‌گونه را پدیدآوردند.

ویکی‌پدیای فارسی دو سال پس از شروع پروژهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، در ۲۸ آذر ۱۳۸۲ (۱۹ دسامبر ۲۰۰۳) فعالیت خود را آغاز کرد و اکنون در ردهٔ نوزدهم ویکی‌پدیاها قرار دارد و بزرگترین دانشنامهٔ فارسی محسوب می‌شود. ویکی‌پدیای فارسی هم اکنون (۲۳ مهر ۱۴۰۴ خورشیدی) ۱٬۰۵۸٬۸۳۶ نوشتار دارد.

ادامه… ویکی‌پدیا، بدون نیاز به اینترنت

از میان خبرها

ماریا کورینا ماچادو

ماریا کورینا ماچادو (در تصویر) به خاطر فعالیت‌هایش در زمینه دموکراسی در ونزوئلا، جایزه صلح نوبل را دریافت کرد.
جایزه نوبل ادبیات به لاسلو کراسناهورکایی اهدا شد.
جایزه نوبل فیزیک به جان کلارک، میشل دوره و جان مارتینیس به خاطر فعالیت‌هایشان در زمینه پدیده‌های کوانتومی ماکروسکوپی اهدا شد.
جایزه نوبل پزشکی به مری ای. برانکو، فرد رمسدل و شیمون ساکاگوچی به خاطر فعالیت‌هایشان در زمینه تحمل ایمنی محیطی اهدا شد.
سارا مولالی، به عنوان اسقف اعظم بعدی کانتربری معرفی شد که او را به اولین رهبر زن عشای انگلیکان تبدیل می‌کند.

یادبودها

امروز: چهارشنبه، ۱۵ اکتبر ۲۰۲۵ میلادی برابر ۲۳ مهر ۱۴۰۴ هجری خورشیدی و ۲۲ ربیع‌الثانی ۱۴۴۷ هجری قمری (UTC)

روز جهانی شستشوی دست، در آمریکا: روز عصای سفید

رویدادها

۵۸۲ - اسپانیا، پرتغال، اتحادیه مشترک المنافع لهستان-لیتوانی و بسیاری از ایالت‌های ایتالیا برای نخستین بار گاهشماری گرگوری را جایگزین گاهشماری یولیانی کردند.
۱۸۶۴ - در جریان جنگ داخلی آمریکا، ایالات موتلفه دربردارنده ۱۱ ایالت جنوبی شهر گلاسگو در ایالت میسوری را اشغال کردند.
۱۹۱۷ - ماتا هاری رقصندهٔ هلندی که در جریان جنگ جهانی اول در فرانسه برای آلمان جاسوسی می‌کرد، اعدام شد.
۱۹۸۷ - توماس سانکارا از رهبران چپ‌گرا در آفریقای غربی و پنجمین رئیس‌جمهور بورکینافاسو در کودتایی که توسط هم‌قطار پیشین‌اش، بلز کمپائوره سازمان‌دهی شده بود، به همراه دوازده مقام رسمی دیگر کشته شد.
۲۰۰۳ - چین نخستین فضاپیمای سرنشین دار خود را با نام «شنزو ۵» به فضا پرتاب کرد.

زادروزها

۱۶۰۸ - زادروز اوانجلیستا توریچلی ریاضیدان و فیزیکدان ایتالیایی
۱۸۰۹ - زادروز خاچاطور آبوویان نویسنده، شاعر و نقاش ارمنستانی و پدر ادبیات مدرن ارمنی
۱۸۱۴ - زادروز میخائیل لرمونتوف نویسنده، شاعر و نقاش روس
۱۸۴۴ - زادروزفریدریک نیچه (در تصویر) دانش‌پژوه و فیلسوف آلمانی، از تاثیرگذارترین اندیشمندان نوین
۱۹۲۶ - زادروز میشل فوکوفیلسوف، تاریخدان و متفکر فرانسوی
۱۹۳۱ - زادروز ابوبکر زین‌العابدین عبدالکلام دانشمند و مدیر هندی، رئیس‌جمهور هند از سال ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۷
۱۹۸۸ - زادروز مسعود اوزیل بازیکن فوتبال آلمان

درگذشت‌ها

۱۳۷۱ - درگذشت سید مصطفی صفایی خوانساری
۱۳۸۹ - درگذشت اوربان ششم از پاپهای کلیسای کاتولیک روم
۱۵۶۴ - درگذشت آندرئاس وزالیوس پزشک برجستهٔ بلژیکی
۱۹۳۴ - درگذشت ریمون پوانکاره دهمین رئیس‌جمهور فرانسه
۱۹۴۶ - درگذشت هرمان گورینگ از برجسته‌ترین چهره‌های حزب نازی در آلمان، فرماندهٔ نیروی هوایی آلمان نازی
۲۰۱۲ - درگذشت نوردوم سیهانوک پادشاه پیشین کامبوج

→ روز قبل – روز بعد ←
یادبودهای اکتبر – یادبودهای بیشتر…